lawrence

LAWRENCE, THOMAS EDWARD (1888 - 1935)
Arap olarak da bilinir. 15 Ağustos 1888'de Tremadoc, Caernarvonshire, Galler'de doğdu. I. Dünya Savaşı sırasında Orta Doğu'da yürüttüğü istihbarat etkinlikleriyle tanınan İngiliz asker, arkeoloji uzmanı ve yazar. Savaş Anılarını, "Seven Pillars of Wisdom" (1926) "Aklın Yedi Dayanağı" adlı yapıtta topladı.

Osmanlı sınırında yer alan Sina'nın kuzey kesimini keşfe çıktı. I. Dünya Savaşı'nın hemen başında Sina'nın askeri haritasını çıkarmak üzere Savaş Bakanlığı Harita Dairesi'nde sivil memur olarak çalışmaya başlayan Lawrence, Aralık 1914'te üsteğmen rütbesiyle Kahire'ye gönderildi. Araplar ve Osmanlıların elindeki Arap toprakları konusunda uzman olduğundan istihbaratta görevlendirildi.

Lawrence, savaş anılarının üçüncü düzeltmelerini yaparken, Mart 1921'de Sömürgeler Bakanı Winston Churchill'in Arap işleri danışmanı olarak Ortadoğu'ya gitti.

İlk ticari baskısı 1935'te Lawrence'in ölümünden sonra yapılan "Seven Pillars of Wisdom" 20. yüzyıl İngiliz Edebiyatında çağdaş kişileri destan kahramanlarına dönüştüren az sayıda yapıttan biridir.

Kraliyet Hava Kuvvetlerinden 26 Şubat 1935'te terhis edildikten sonra Clouds Hill'e yerleşti. Boşluk duygusuna karşın, yeni projelerinden dolayı iyimserlikle dolu olduğu bir dönemde, 19 Mayıs 1935 günü Clouds Dorset-İngiltere'de bir motosiklet kazasında öldü.

HAKKINDA YAZILANLAR

Lawrence
İngiliz-Arap İlişkilerinde Lawrence'nin Gizli Yüzü
Mehmet Zeki
IQ Kültür-Sanat Yayıncılık / Araştırma-İnceleme
176 s.; İstanbul Ağustos 2001

Ortadoğu'da yirmi milyon Arab'ı bir araya toplayıp yeni bir millet yaratmak istemişti. Hayal dünyasında bunu düşünürken, yirmi milyon Arab'ın kendi aralarında anlaşıp anlaşamayacaklarını, anlaşsalar bile, siyasi menfaat için kimsenin gözyaşına bakmadan Avrupa devletleri, buna izin verecekmiydi. İngilizler, Fransızlar, Ortadoğu'yu bölmüş, meydana yeni devletler, yeni menfeatler çıkmıştı. Savaş bitmişti...

"Yaş ilerledi sanırım...itiraf edeyim ki içimde kendim için korku hissediyorum. Bu his yenidir şimdiye kadar hiçbir işte sonuna kadar gelmiş bulmamıştım kendimi. Nerede yaşayacağım, ne yapacağım, yeni adım ne olacak bilmiyorum..."

Arap dostları birer birer göçüp gitmişlerdi. İhtiyar Şerif Hüseyin, Faysal, Şerif Ali, Dahum, Auda ve diğerleri ölmüşlerdi.

Ona ne kalıyordu. Hemen hiçbir şey Christina Rosetti adlı şairin mısraları onun kırkyedi yıllık yaşantısını anlatıyordu:

...............Aradım
Bir sığınak bulamadım
Harcadım bir şey alamadım
Acı çektim bir şey elde etmeden
Gururum çok yükseklere baktı
Fakat en derinlere alçalttı.
Sevgim karşılık arıyordu, ne yazık
tacını bulamadı...
(Arka Kapak)

Meslek: istihbaratcı