+ Konu Cevapla
1 den 3´e kadar. Toplam 3 Sayfa bulundu

Osman Hamdi Bey (Osman Hamdi Bey Kimdir? - Osman Hamdi Bey Hakkında)

 Resim Bölümü Katagorisinde ve  Güzel-Sanatlar Forumunda Bulunan  Osman Hamdi Bey (Osman Hamdi Bey Kimdir? - Osman Hamdi Bey Hakkında) Konusunu Görüntülemektesiniz.=>...

  1. #1
    Admin GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL - ait Avatar
    Üyelik Tarihi
    Nov 2006
    Mesajlar
    5.231
    Blog Yazıları
    52
    Tecrübe Puanı
    107374728

    Tanımlı Osman Hamdi Bey (Osman Hamdi Bey Kimdir? - Osman Hamdi Bey Hakkında)





    Osman Hamdi Bey (Osman Hamdi Bey Kimdir? - Osman Hamdi Bey Hakkında)
    Osman Hamdi Bey Türk Resim Sanatının her döneminde gündemdeki yerini korumuş bir kimlik ancak ölümünden bu yana 89 yıl geçmesine karşın Tanzimat’ın ilanından üç yıl sonra doğan, II. Meşrutiyet’in ilanından iki yıl sonra vefat eden bu önemli kültür adamımızın yapıtları üzerine analitik bir çözümlemeye rastlayamamaktayız.(2) Türk Resim Sanatının önemli örneklerini "okuma" amaçlı yaklaşımımız ile Hamdi Bey’in yapıtının bütününü irdeleme denemesinin gerekli olduğu inancındayım:
    A- HAMDİ BEY’İN YAPITLARININ ÖNCESİ VE SONRASI (CONTEXT)

    Sanayileşen Batı’nın Doğu’yu sömürgeleştirmesinin "Resim Sanatı"na yansıması olan "Oryantalizm" akımının son yıllarında 1860-1869 döneminde, Paris’te Gerome’un öğrencisi olan Osman Hamdi Bey’in ülkesine döndükten sonra gerçekleştirdiği yapıtlarında Doğu ile Batı’nın, inanç ile aşkın, yaşam ile ölümün ikileminin izleri sürülebilir. Onun yaşamının ve sanatının bir başka belirleyici olgusu, yeni gelişen "arkeoloji" biliminin Orta Doğu’daki en önemli etkinliklerinden birisinin yaratıcısı olmasıdır: İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin kuruculuğu ve otuz yıla yaklaşan bir süre onun Müdürlüğü ve sayısız önemli kazının yönetimi gibi. Binlerce yıllık sanat yapıtlarının korunması için harcadığı çabalar, ressamın yaşamın anlamı ve gelip geçiciliğinin hüznünün onun içine işlemesinde etken olmuş olmalıdır.
    B- SANATÇININ ESERLERİNDE KULLANDIĞI ÖĞELER

    a) Mimari Unsurlar

    Hamdi Bey’in iç mekanda ve dış mekanda kurgulanmış resimlerinin önemli bölümünde arka planı ve kompozisyonun ana kurgusunu mimari öğeler oluşturur. Kendi çektiği veya çektirdiği fotoğraflardan resimlerinin kompozisyonunun kurgusunu oluşturan ressamın bu yapı içerisine figürlerini ve yeğlediği eşyaları yerleştirdiğini görmekteyiz.(3)

    b) Simge Eşyalar

    Osman Hamdi Bey’in resimlerinde tekrar tekrar kullandığı nesneleri aşağıdaki şekilde sınıflandırabiliriz:
    • Kandiller
    • Rahleler
    • Kuran muhafazaları
    • Kitaplar (Yaşamın gizinin arandığı kitaplar...)
    • Şamdanlar (Farklı türlerde ve boyutlarda)
    • Halılar ve işlemeli Örtüler
    • Silahlar (Tüfek, Kılıç vb.)
    • Ayakkabılar
    • Hat levhaları
    • Musiki aletleri
    • Tente ve şemsiyeler
    • Köpekler ve Kuşlar
    • Lahitler (Türbe iç mekanları)
    • Buhurdanlıklar ve Buhur Dumanı
    • Çiçekler ve Vazolar
    c) Osman Hamdi Bey’in Yapıtlarında Kullandığı İnsan Tipleri (veya Modelleri)
    • Kendisi (Ressam bir tablosunda üç tane figürde de kendisini kullanmıştır; başka önemli yapıtlarında da model hep kendisidir.)
    • Karısı (Hamdi Bey’in önemli yapıtlarında kendisinden sonra kullandığı en önemli modeli eşi Naile Hanımdır.)
    • Ailesi (Çocuklarının, yakın akrabalarının küçük boyutlu portreleri)
    • Aile çevresindeki ev halkı (Balıkçısı, Kokana Despina, vb.)
    C- Osman Bey’in İkonografisi

    Hocası Gerome yapıtlarında, Doğu’nun renkli, egzotik ve dekoratif unsurlarını kullanarak albenili atmosferler yaratmıştır. Osman Hamdi Bey’in ise, değişim sancıları yaşayan 19. yüzyıl sonu Osmanlı Toplumunun önündeki sorunları, ikilemleri ve kişisel yaşam felsefesini yansıtan kendine özgü simgesel bir dil oluşturduğunun, geliştirdiğinin kanıtları olan başlıca temalar şunlardır:


    I- DOĞU-BATI KARŞITLIĞI

    1880’li yıllara ait olması gereken "Halı Satıcısı" (4) bu konunun en net örneğidir. Kolonyal şapkalı, bir sete oturmuş Avrupalı ile sarıklı yere oturmuş Osmanlı satıcısı karşı karşıya resmedilmişlerdir. Annesinin küçük bir modeli olan kız çocuğu merakla bu değişik insanı incelerken, karısı da daha temkinle kocasının az gerisinde muhtemelen tercümanlık yapan yaşlı Osmanlı’nın yanında ayakta durmaktadır. Arka plandaki zengin işlemeli duvar, nişlerindeki Çin vazoları, tombak kahvedanlık, miğfer, havan şamdanı ile işlemeli tüfek ve çok sayıda halı, Doğu’nun Batı’yı cezbeden zenginliklerini örneklemektedir... Arka plandaki nişin ekseninde iki farklı dünya kafa kafaya resmedilmiştir.

    II- KİTAP TEMASI (İlahiyatçı, Hocalar vb...)

    Öncelikle 17 yıl ara ile gerçekleştirilmiş iki yapıt üzerinde durmak istiyorum: 1890 tarihli "Bursa’da Yeşil Camide" (81x59 cm) ve 1907 tarihli "Cami Kapısı Önünde Konuşan Hocalar" (140x105cm-Bitmemiş bir yapıt). Bu iki yapıttaki figürlerin tümü Osman Hamdi Bey’in kendisidir; ve iki figür de her iki resimde aynı poz içerisinde resmin içerisine yerleştirilmişlerdir. Sol taraftaki oturan elinde kapalı bir kitap tutan bir eli çenesinde düşüncelere dalmış kefiyeli bir Osman Hamdi ve sağ taraftaki sol elindeki kitaptan bölümler okuyan sarıklı bir Osman Hamdi. 1907 tarihli yapıtta bu iki figürün arasında geri planda kolları sıvalı, güleç yüzlü bir başka Osman Hamdi onları izlemektedir. Bu resimdeki üçüz imge hem sanatçının çok şapkalı yaşamını (Ressam, Sanayi-i Nefise Müdürü, Asarı Atika Müzesi Müdürü, Duyunu Umumiye Müdürü ve çeşitli yönetim kurulu üyelikleri, vs...), hem de aldığı farklı kültürlerin yarattığı parçalı kimliğini simgelemekte belki de. Bu çok figürlü ve önemli simgesel nesnesi "Kitap"ı konu alan yapıtları ressamın bu konuya atfettiği önemin kanıtlarıdır:
    "Yeşil Türbede Dua" (1881),
    "Kuran Okuyan Hoca" (70x51 cm -Bitmemiş bir yapıt 1907’ler olmalı),
    "İlahiyatçı" (1902),
    İlahiyatçı (1907- 90x113),
    "Ab-ı Hayat çeşmesi" (1904)...
    Babası Sakızlı bir Rum olan, Fransa’da öğrenim gören, İstanbul’a döndükten sonra da sık sık yurtdışı seyahatlere giden, batılı dostları olan Osman Hamdi Bey’in bu yapıtları; onun doğu kisvesi içerisindeki batılı kimliğinin ve Osmanlı’nın yaşam felsefesini sorgulayan ve eleştiren tavrının anlatımları olarak görülebilirler. "Cami Kapısındaki Hocalar" resminde karşıdaki kapının üstündeki yırtık beze, üst köşelerdeki örümcek ağlarının nedeni belki de bu olumsuz bakıştır...

    III. "OSMAN HAMDİ BEY’İN KADINLARI..."

    Osman Hamdi Bey, 1857 yılında 15 yaşında iken Paris’e gönderilmiş ve 1869’a kadar oniki yıl orada kalmıştır; 22 yaşlarında iken orada Marie adlı bir kızla evlenmiş ve onunla on sene evli kalmıştır. (Bu evlilikten Fatma ve Hayriye adlı iki kızları olmuştur.) 1873’te Viyana’daki Uluslararası Sergi komiserliği görevi sırasında tanıdığı, yine Fransız ve adı da Marie olan 17 yaşındaki kıza Naile adını vererek onunla ikinci evliliğini yapmıştır. (Bu eşinden de Melek, Leyla, Edhem ve Nazlı doğmuştur.) Görülmektedir ki Osman Hamdi Bey’in gençlik yılları edebiyatta Naturalizm’in (Zola’nın Nana’sını anımsayın) ve resimde de Empresyonizm’in filizlendiği dönemlerdir. Kadınlar iş hayatına katılmışlar, çalışmakta ve gönüllerince eğlenmektedirler ve erkeklerle yavaş yavaş eşit haklar istemektedirler. "Fin de siecle" denilen, sanayi devriminin ve sömürgelerinin rantını yemenin mutluluğunu yaşayan Avrupa’nın halk sınıflarının bu özgürleşme sürecini gençliğini Paris’te yaşayan ve her iki eşi de Fransız olan Hamdi Bey’in bir Fransız’a yakın ölçülerde algıladığını, bu değişimi duyumsadığını söylemek yanlış olmasa gerektir. Osman Hamdi Bey’in resimlerinde gençliğini yaşadığı Paris’in güzelleri ile (Her iki karısının da Fransız olduğunu düşünürsek) ülkesinin kadınlarının karşılaştırıldıklarını söylemek yanlış olmaz. Osmanlı toplum yapısında, kapalı büyük ailelerde çok farklı konumda çok sayıda kadının olduğunu da bilmekteyiz: (eşler, çocuklar, yakın akrabalar, evlatlıklar, dadılar, vb...) Osman Hamdi Bey’in Eskihisar’daki evinin bahçesinde ailesi ile birlikte çektirdiği fotoğraflar bu durumun somut belgeleridir. Resimlerindeki tek Avrupalı Kadın "İranlı Halı Satıcısı" resmindedir; onun dışındakilerin hemen hemen tümü üst düzey Osmanlı kadınlarının iç ve dış mekanlardaki yaşamını belgelerler. Ne var ki bu resimlerin önemli bölümünün batılı oryantalist ressamlar tarafından gerçekleştirilmiş örneklerinin 1870’lerin salon sergilerinde olduklarını bilmekteyiz. Örneğin 1887 tarihli "Gezintide Kadınlar"ın ana kurgusuna sahip bir resme örnek olarak 1875 Salonundaki A. Pasini’nin "Promenade Dans Le Jardin du Harem" (5) gösterilebilir. Ne var ki Hamdi Bey’in bu resminin kurgusunda, kompozisyonunda ve yarattığı atmosferde farklı, içeriden birisinin duyarlılığını yakaladığını görmekteyiz, Şöyle ki:
    • Soldaki büyük yeşil tentenin altındaki satıcılar hem ön plandaki dizili kadınları arkadaki cami duvar ile başlayan resimsel bir öğe, hem de Osmanlı toplumunun halk kesimlerinin simgesi olarak ikili bir rolü yüklenmişlerdir. Gölgedeki iki köpek ile en ön plandaki güneşlenen köpek de hem bu anlamda, hem de dondurulmuş anın sıradanlığının, gerilimsizliğin işaretleri olmaktalardır.
    • Dokuz kadının hepsi, "göz ucuyla" da olsa, izleyicinin bilincindedirler ve ona doğru bakmaktadırlar. Hepsi birbirinden farklı "pozlar" almışlardır; burada ressamın gözü ve fotoğraf makinesi ile saptadığı (veya başkalarının saptadığı) gözlemlerinden yararlandığını, ancak kendisine bakıldığının farkına varan bir kadının kendine özgü hareketlenmelerinin -jestlerinin -çeşitliliğini belgelediğini söyleyebiliriz.
    • Erkeklerin bakışlarına hedef olmadığı için "çarşaflanmamış" Avrupai giysili küçük kız çocuğu ise daha bu dünyadan haberdar olmadığı için izleyicilere arkasını dönmüştür.

      Yukarıda bir kaç özelliğine dikkat çektiğimiz yapıtın bir önceki "sekans"ını oluşturan "Cami kapısındaki Kadınlar" yapıtında ise ressam aynı kadınların beşini önlerindeki "yem yiyen güvercinlerle ilgilenir gözükürlerken" resmeder. Sağda geri planda kucağında çocuıu bir dilenen kadın bu aristokrat Osmanlılarla çelişmekte, gerçekleri hatırlatmadır. Sevecenlikle, duyarlılıkla "Monet" ve "Renoir"ın piknik yapan veya danseden kadınlarına Türk Resminde dönemdaş olarak gönderme yapabilecek en yakın örnekler olarak gösterebilirler bu iki resim...
    Hamdi Bey’in kadınları iç mekanlarda resmettiği yapıtlarından bazıları:
    • 1879 tarihli "Kahve Ocağı"nda (50x38) eşine kahvesini sunan düşük profilli eş,
    • 1880 tarihli "Haremden" de birbiriyle iletişimsiz, kendi dünyalarında bezgin, erkek bakışının biçimlendirici bakışından yoksun oldukları için asık suratlı, işvesiz, libidosuz dört kadın, Burada bu dört sayısının da İslam dininin izin verdişi eş sayısı olması nedeniyle de bir anlamı olduğunu hatırlatmakta yarar var. Öndeki tombak leğen ve sağ arkada asılı örtüler, bir iş sonrasının dinlenme anını düşündürmekte...
    • Yine 1880 tarihli "İki Müzisyen Kız" da, zamanlarının önemli bir bölümünde haremde kendi kendilerine yetmek zorunda olan iki genç kızı resmetmekte. Yapıtın çekiciliği iki farklı konumdaki kız ile iki farklı müzik aletinin bütünleşmiş kurgusunda ve okumaya ve imalara açık simgelerinde yatmakta...
    • 1880 tarihli "Kuran okuyan Kız"da soldaki buhurdan ile dışarıdaki doğa’nın karşıtlığı vurgulanmakta. Hamdi Bey’in en önemli temalarından biri olan "Uhrevi" ile "Dünyevi" nin karşıtlığının ve biraradalığının saptandığı bir çalışma...
    • Bir önceki resimde Kuran okuyan kızın dışarı çıkmak üzere hazırlandığı "Çarşaflanan Kadınlar" resminde aynanın, diz çökmüş sarı elbiseli kızın bakışlarının arkadaki kızın ellerindeki çarşafın ve arkadaki kızın bakışlarının aynı çizgide dizilmeleri resmin ana kurgusu olmakta...
    • 1904 tarihli "Feraceli Kadınlar" (102x68)ın elbiselerinin renkleri akla Stendal’in "Kırmızı ve Siyah"ını getirmekte; ileride hisar kalıntıları ise Freudian yorumlara açık biçimler...
    • 1890 tarihli "Türbe Ziyaretinde İki Genç Kız II" (s. 678) resminde Kuran okuyan başı örtülü kız ile ayaktaki sarı elbiseli, başlıklı, saçları meydanda kadının (Naile Hanım) karşıtlığı işlenmiş. Doğu ile Batı’nın, farklı inançların resimleşmesi belki de...
    • 1881 tarihli "Vazo Yerleştiren Kız" (s.672) ev içi yaşamın hoş bir anını dondurmakta... Çıplak tabanlar özel bir anın, 19. yüzyıl sonu Osmanlı toplumuna özgü bir erotizm’in kaynağı olmaktalar...
    • 1881 tarihli "Gebze’den Manzara"(s. 671- 72x119)daki çocuklar (3 kız ve bir erkek) ressamın evlatları, kadının biri eşi diğeri de çocukların bakıcısı olmalılar.... 19. yüzyıl sonunun tipik bir Osmanlı kasabasını arka fon olarak kullanarak Hamdi Bey hem ailesini resmetmiş, hem Gebze’yi ölümsüzleştirecek bir belge-resim gerçekleştirmiş, hem de anne-çocuklar birlikteliğinin en hoş kompozisyonlarından birini yaratmıştır.
    IV- OSMAN HAMDİ BEY’İN "MİHRAB"I ...

    Bu bölümde Hamdi Bey’in en çok tartışılan yapıtını tek başına ele alıp çözümlemeye çalışacağız. Sn. V. Belgin Demirsar yapıtında bu resme ilişkin görüşleri aktardıktan sonra(7),"bütün bunlar bir tarafa bırakıldığında.... resim olarak incelendiğinde tablonun çok başarılı olduğu söylenebilir. Figür anatomi bakımından doğru olarak resmedilmiştir. Zaten Osman Hamdi’nin de asıl amacı budur." der. Benim yorumum Hamdi Bey’in süregiden "KİTAP" ve "KİTAP OKUMA" teması ile "KADIN" temasının bu yapıtta çakıştırıldıkları, karşılaştırıldıkları ve ağırlığın insandan, kadından, tenden, dünyeviden yana konduğu şeklindedir. Ressam bu yapıtını tamamladığında 59 yaşındadır; eşi Naile Hanım ise 45 yaşındadır. 1901 yılı tarihli bu yapıt sanki 20. yüzyılı, "Kadınların öneminin artacağı yeni çağı" karşılamaktadır. Resimdeki kadının oldukça genç bir kadın olması kadın figürünün eski bir fotoğraftan yararlanılarak gerçekleştirildiğini düşündürmektedir. Soldaki tek şamdan ve devasa mumu Freudian cinsel yorumlar akla getirmektedir, ve en öndeki dumanlar saçan buhurdanın -uhrevinin -karşı kutbunu oluşturmaktadır. Sanki bir sürü yapıtında "yaşamın gizini" kitaplarda arayan ressam yaşamını anlamlı kılan şeyin "kadın ve simgeledikleri olduğu" konusunda karar kılmıştır bu yapıtıyla... Mihrab nişinin koyu lekesini resmin alt bölümünde de ciltlerinin ve halının koyulukları ile sürdürüp, kadının turuncu sarı elbisesinin ve teninin pembe renklerini ortaya çıkaran bir kurguyu soldaki tek mumun beyaz lekesi ile kitap sayfalarının farklı tonlardaki beyazları tamamlamaktadır.

    Çocuklarıyla Fransızca konuşan kızı Nazlı’ya ithaflarını "Nazly" olarak Fransızca okunuşuna göre yazan, tümüyle Batı’nın deşerlerini benimseyen, ancak Osmanlı Toplumu içerisinde yaşayan bir kimlişin bu düşünce yaklaşımını geliştirdiği ikonografi ile dile getirişinin net olarak su yüzüne çıktığı yapıt olmasıdır, "Mihrab" resmini önemli kılan...
    V- TÜRBE TEMASI

    "Halı Tüccarı"nda da olduğu gibi bu temanın kaynaği da ressamın hocası Gerome’dur; onun "Ekber’in Sızısı" yapıtında Osman Hamdi’nin türbe kompozisyonlarındaki hemen hemen tüm öğeler mevcuttur. "Yeşil Türbe’de Dua" (1882), "Türbe Ziyaretinde İki Genç Kız I" (76x111 cm), "Türbe Ziyaretinde İki Genç kız II" (1890- 86x65), "Şehzade Türbesinde Derviş" (1908- 122x92 cm) bu temanın kayda değer örneklerindendir... Türbe ziyareti yapan iki genç kız veya kadın resminde dikkati çeken "sarı elbisesi ile Naile Hanım olduğu vurgulanan" ayaktaki figür ile baş örtülü kuran okuyan dizleri üstünde oturan (Çarşaflanan Kız"da da kullanılan model) figürün içinde bulundukları ortama yönelik farklı "vücut dili" yaklaşımları sergilemeleridir. Kitap ile, uhrevi ile huzur bulan ile yaşamın kendisini önemseyen iki temanın burada da yinelendiğini net olarak görebilmekteyiz. Onun dışında ressamın çok daha derli toplu bir kurgu ve hoş ayrıntılar ile (Sandukanın başındaki sarışın sarkan ucu ile mumların ve oturan kızın başörtüsünün birbirlerinidesteklemeleri, renklerin ve tonların iki kızı hem ortaya çıkaracak hem de resmin diğer bölgeleri ile bağlantısını sağlaması gibi...) Gerome’un resmini aştığı söylenebilir. Osman Hamdi’nin esin kaynağı resme daha benzeşen "Türbe Ziyareti"nde ise yukarıda değindiğimiz konunun yine resme girdiğini görmekteyiz: Gerome’un resmi tümüyle bir iç mekanı ele alırken, Hamdi Bey açık kapıdan dışarısını "servileri ve bir evin bir bölümünü ve gök yüzünü" resmine katmıştır; yani "aslolan hayattır"; yaşamı sona erenlere saygı ziyareti görevi yapılacak, ve en kısa sürede gerçek yaşama geri dönülecektir. Bu resimde ilginç bir kaç nokta daha dikkatimizi çeker; Öndeki lahtin kırık köşesi, diğer türbe resimlerinde çok sayıda ve yanmamış, küçülmemiş mumların burada "küçük, yarı yarıya yanmış ve akmış tek bir mum" ile temsil edilmesi... Burada Osmanlı tarihindeki Fatih Kanunname’sinin yol açtığı padişahların kardeşlerini ve onların çocuklarını katletme hakkına (I. Ahmet’e kadar sürmüştür...) bir gönderme sezilebilir; yukarıda değindiğimiz motifler bu ana düşüncenin tamamlayıcıları olabilirler...





    Osman Hamdi’nin en ilginç ve özgün konularının ikincisi de "Kaplumbağa Terbiyecisi"dir. (1906, 223x117 cm) (9) Özellikle "Lale Devri"ndeki "Sadabad Eğlenceleri"nde geceleri bahçelerin aydınlatılması için kaplumbağaların sırtlarına mumlar dikilerek serbest bırakıldıkları bilgisi bir ipucu olabilir. Yani Osmanlı’nın devlet düzeninde "kaplumbağalar" da "kapıkulları" arasında yer almışlardır; bu arada bir kaç Osmanlı kurumunun (Sanay-i Nefise, Asar-ı Atika Müzesi, Duyun-u Umumiye, vb.) en üst düzeyinde yönetici olan Hamdi Bey’in kendi iş yapma alışkanlığı/tarzı ile astlarının yaklaşımlarına ilişkin bir allegori (10) akla gelmektedir. Osman Hamdi’nin kendisi olan "Terbiyeci" (Daha yaygın bir hayvan terbiyecisi olan "Aslan Terbiyecisi"ni anımsıyoruz...) elinde neyi, boynunda maşası sırtında "keşkül-ü fıkarası" (dervişane bir tevekkülü akla getirmektedir...) hafif öne eğilmiş olarak yapraklarını yiyen üç kaplumbağaya nezaret etmektedir. Arkada kalan iki kaplumbağa ise yemeğe yanaşmaya çalışmaktadır... Osman Hamdi Bey’in mesai arkadaşlarına yönelik acımasız, ümitsiz bir hicvi olarak yorumlanabilir bir resim bu... Önemli olan, alçaktaki tek ışık kaynağından gelen ışıkla aydınlanan resmin, öğelerinin ilgiyi konuya odaklayan bir yalınlık ve kurgu ile her tür gereksiz ayrıntının ayıklandığı (Oryantalist resimlerdeki figür ve eşya zebilliğini, çorbasını düşününüz....) çok başarılı bir yapıt -bir başyapıt- olmasıdır.
    VII- HAMDİ BEY’İN AİLE PORTRELERİ...

    "Sarı Kurdeleli Kız" (1909-20x16 cm), "Beyaz Entarili Kız" (1908-21x14), "Genç Erkek Portresi" (1907-20x13), "Mimozalı Kadın" (1906- 130x 93), "Genç Adam Portresi" (1905), "Pembe Başlıklı Kız" (1904-50x40 cm), "Tevfik Bey" (1899-14x21), "Naile Hanım" (1899-16x17 cm), "Naile Hanım" (1897- 14x12 cm), "Naile Hanım" (1897- 14.5x12.), "Yemenili Kız" (1897- 15x13 cm), "Şapkalı Çocuk-Oğlu Edhem" (1897-16x15), "Oğlu Edhem" (1894- 36x27 cm), "Kızı Leyla" (1891- 9.5x8.5 cm), "Naile Hanım" (1886- 61x50 cm), "Genç Kız Portresi- Nazlı" (49x31 cm), "Yeğeni Mübarek" (1884-54x44 cm), "Fesli Çocuk" (1882- 51x41 cm), "Çekik Gözlü Kız-Tevfika" (1882-37x29 cm), "Genç Kız- Tevfika" (1882-39x31 cm) bu resimlerin belli başlılarıdır. Bunların arasından bir kaç tanesi (Mimozalı Kadın, Pembe Başlıklı Kız, Çekik Gözlü Kız gibi...) resim kaliteleri ve sanat tarihimiz açısından önemli sayılabilirlerse de, tümünün titiz ve çok yönlü bir bilimsel araştırma ile değerlendirilmelerinin (kimyevi, ışınsal, grafolojik, kaynaksal, fotografik, vb....) diğer yapıtlarına ilişkin soru işaretlerinin netleştirilmesi açısından yararlı olacağını söylemenin artik zamanının geldiği düşüncesindeyim. Bu yapıtların önemli bölüm

    VIII- SİLAH TACİRİ (SEYFİ KATI)

    Hamdi Bey’in 1908 tarihli (175x 130 cm) kendisini (iki kişi olarak) ve oğlunu bir arada resmettiği bir yapıtı... Baba-oğul ikilileri hep akla kuşakları, soyun sürdürülmesini ve yaşamın kaçınılmaz sonucu olan ölümü akla getirir. Daha eski bir devrin giysileri içerisindeki ressam ve oğlu insanoğlunun kaçınılmaz kaderini akla getiriyorlar. Tüfekler, Kılıçlar, başlıklar, gerideki taşıyıcı ayak aynı zamanda Freudian cinsellik simgeleri olarak da okunabilirler... Sağda geri planda "Cami Kapısı Önünde Konuşan Hocalar" resminde sol öndeki figürün bir yansıması yer almakta. Bir eli çenesinde, kucağındaki diğer elinde kapalı bir kitap tutan bu yaşlı adama bir bezirgan bir parça bez (Belki de Kefen bezini... "Artık silahlarla, gösteriş ile ilgilenme çağını geride bırakmış bu ihtiyarın tek ihtiyacı belki de budur" yorumu akla gelmektedir.) önermektedir. Hamdi Bey öndeki figürde kendini devasa bir sütun başlığına oturur ve oğluna öğütler verir iken resmetmiştir. Kafasında sarıklı bir fes elinde ve yanında iki miğfer vardır. Çok yönlülüğünü ve ömrünü vakfettiği Asar-ı Atika Müzesini çağrıştıran simgelerdir bunlar... Gençliğin kendine özgü mağrur tavrı içerisindeki oğlu Edhem ise, ayakta vücudu "yay gibi gerili" elindeki kınından çıkardığı kılıç’la gençliğinin çoşkusunu sergilemektedir. Yaşamının son yıllarını yaşadığını sezmiş (1910’da, iki yıl sonra vefat edecektir.) bir büyük sanatçının yetişkin oğluyla teselli bulduğu, ve de sanki yaşamının dışa dönük -"erkekler dünyası"ndaki bilançosunu yaptığı, hüzünlü bir resim "Silah Taciri.....". Görülmektedir ki, Osman Hamdi Bey önemli resimlerinde sanatını öğrendiği Batılı ustalarını aşarak resim bilgisi ve becerisi ile kendi yaşam öyküsünü ve devrinin ruhunu aktarmayı amaçlamış ve bunu da belli ölçülerde başarmıştır.ündeki ithaflar, imzalar ve tarihler ressamın diğer yapıtlarının çözümlenmesinde anahtar görevi yapacak değerdedirler.(11)

    Batı kültürünü özümsemiş ve özel yaşamında yeğlemiş bir kimliğin, içerisinde yaşadığı Osmanlı toplumu ile ruh ve düşünce çatışmalarını dile getirebilmek için geliştirdiği "ikonografi" ise, hem incelikleri, hem de Osmanlı toplumunun en kritik dönemlerinden birisine ayna tutması, hem de Türk Resminde bu anlamda başka bir örneğin bulunmamasi nedeniyle önemsenmesi gereken bir olgudur. Çok daha kapsamlı ve ek belgelerle desteklenecek bir tez çalışmasının bu konuyu derinlemesine çözümlemesinin gerektiği düşüncesindeyim; benim buradaki düşüncelerim ve değinmelerim ise her zaman olduğu gibi genç kuşakları meraklandırmak, biraz kafalarını karıştırıp düşünmelerini sağlamak ve insan yaşamının her dönemde, her insanda değişmeyen temel sorunlarını akılda tutmadan insanın her ürünü gibi, sanat yapıtlarına da yaklaşılamayacağı gerçeğini bir kez daha vurgulamayı amaçlamaktadır. Bu arada kendi "ikonografisi"ni" geliştirmek yolunda çalışan tüm özgün sanatçıların da, yaşamın çelişkilerini yüreklerinde duyan tüm sanat severlerin de konuya katkıda bulunmalarının ilginç olacağını düşünmekteyim...


    Haşim Nur Gürel
    (1) İkonografi (Iconography)
    Simgelerden oluşan bir dil. Resimlerde düşüncelerin imgelerle temsil edilmesi. Bir sanatçı kendine özgü kişisel bir "imgeler takımı" yaratıp yapıtlarında belirli düşünceler ve izlenimler için bunları kullanabilir. Düşüncelerin zaman içerisinde gelişiminin ve anlatımının incelenmesinde önemli bir araçtır...

    (2) Sayın Prof. Mustafa Cezzar’ın bu yaz_da yararlandığım "SANATTA BATIYA AÇILIŞ ve OSMAN HAMDİ" (Erol Kerim Aksoy, Vakfı Yayınları I, 1995), adlı incelemesini önemli bir kaynak kitap olarak minnetle anmak gerekir; ancak "catologue raisonne" yaklaşımı ile yapıt çözümlemelerinin de yapılması gerektiğinin altını çizmek istiyorum.

    (3) DEMİRSAR, V. BELGİN - Osman Hamdi Tablolarında Gerçekle İlişkiler, Kültür Bakanlığı Yayınları; 1058 -Sanat Eserleri Dizisi: 12 / ISBN 975-17-1382-4 Mimari ve Dekoratif Unsurları Sn. V. Belgin Demirsar 1989 tarihli yayınında titizlikle belgelediği için, ele almaya gerek görmüyorum.

    (4) Berlin’de bulunan bu yapıt İslam Eserleri Müzesi’ndeki önemli bir halı sergisi kapsamında sergilenmişti.

    (5) Ne var ki bu resimde zenci nedimeler arasında tek bir beyaz kadın resmedilmiş iken, Osman Hamdi’de Kadınlar kapalı bir harem bahçesi yerine, açık bir mekanda ve nedimesiz resmedilmişlerdir.

    Gözükürlerken; çünkü yine de asıl izleyici bakışların etkisi altında, aynı dikkatli, kontrollü tavırlarını sürdürmektedirler.

    (7) a. g. e. s. 120 "... En ağır eleştiriyi de Sezer Tansuğ yapmıştır. Ona göre; Osman Hamdi, Batılı Oryantalistlerden bile ileri gitmiştir. Bu konuda şöyle demektedir; ‘Avrupa’da hiç bir oryantalist ressam cami mihrabı önündeki rahleye model Ermeni kızını oturtup, ayaklarının altına Kuran-ı Kerim sayfalarını yayacak kadar ileri gidememiştir.’ Buna karşılık olarak Osman Hamdi’nin torunu Cenan Sarc ise, bu rahle üzerindeki kadının hamile olduğunu belirtip, dedesinin "analığı" simgelediğini ve "annelik herşeyin üzerindedir." mesajını ilettiğini söylemektedir. İpek Aksügür ise Osman Hamdi’nin mesajının "geleneksel inançların karşısında dünyevi güzellikleri unutmamak" olduğunu ileri sürer.’

    a. g. e. , s. 120

    (9) Sn. Mustafa Cezzar’ın Osman Hamdi üzerine yapıtlarında bu yapıtın 1907 tarihli ikinci versiyonu olduğu önerilerinin de fotoğrafı vardır; ancak ölçüleri verilmemiştir...

    (10) Allegori (Allegory)
    Simgesel olarak temsil edilen bir öykü veya kavram... Yalın, basit bir konuyu anlatır görünürken toplumsal veya etik değerlere de gönderme yapan sanat yapıtlarında insanlar, nesneler ve olaylar çeşitli düşüncelerin simgeleri olarak sunulurlar.

    (11) Bu konuyu bu yazı kapsamında bu kadarla bırakıp, oluşturulabilecek bir ekip ile bu çok nazik konunun zaman içerisinde bir bilimsel proje olarak ele alınması, önermeyi görev bildiğimiz bir zorunluluktur. Yukarıda değindiğimiz açılardan bugüne kadar hiç bir bilimsel inceleme yapılmadığını vurgulamak gerekmektedir...

  2. #2
    Admin GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL - ait Avatar
    Üyelik Tarihi
    Nov 2006
    Mesajlar
    5.231
    Blog Yazıları
    52
    Tecrübe Puanı
    107374728

    Tanımlı Ce: Osman Hamdi Bey (Osman Hamdi Bey Kimdir? - Osman Hamdi Bey Hakkında)



    kurdeleli kız (torunu nimet)



    kadın portresi



    Çekik Gözlü Kız (Yeğeni Tevfika), 1882



    Tevfika, 1882



    Şapkalı Çocuk (Oğlu Edhem), 1897



    Beyaz Entarili Kız, 1908



    Kadın Portresi (Karısı Naile Hanım)



    Sarı Kurdeleli Kız (Kızı Nazlı), 1909


  3. #3
    Admin GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL Baktabul'un Çılgını GönüL - ait Avatar
    Üyelik Tarihi
    Nov 2006
    Mesajlar
    5.231
    Blog Yazıları
    52
    Tecrübe Puanı
    107374728

    Tanımlı Ce: Osman Hamdi Bey (Osman Hamdi Bey Kimdir? - Osman Hamdi Bey Hakkında)



    Leylak Toplayan Kız



    Gebze'den Manzara



    Saçlarını Taratan Kız



    Silah Taciri



    Kaplumbağa Terbiyecisi




    Kahve Ocağında

+ Konu Cevapla

Benzer Konular

  1. osman hamdi bey dışında müze
    By Kayıtsız in forum Sorun Cevaplayalım
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 04-06-2011, 14:37
  2. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 09-18-2009, 17:17
  3. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 09-16-2009, 14:13
  4. ATPAZARLI OSMAN FADLI EFENDİ (KUTUP OSMAN) Hazretlerinin hayatı, hakkında
    By Kahramankentli in forum Allah Dostları, Evliyalar ve Alimler
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 03-26-2009, 13:56
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 04-20-2007, 21:04

Etiketler

Yetkileriniz

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts

Content Relevant URLs by vBSEO 3.6.0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375