Meslek Tanıtımı: El Dokuma

Bir ulusun kültürel değerlerini en iyi yansıtan unsurların başında el sanatları gelir. Toplumların sanat anlayışlarını ve yaşam tarzlarını anlamak için el sanatlarına bakılır. El dokumaları yüzyıllar boyunca desenleri ve dokuma yöntemleriyle kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.




Teknolojik gelişmeler ve kentleşme insan yaşamını birçok yönden etkilemektedir. Her şeyin hız üzerine kurulduğu günümüzde, insanların el sanatlarına ayıracak çok fazla zamanı yoktur. Geçmişte hemen herkesin kendi eliyle ürettiği geleneksel sanat ürünleri varken günümüzde el sanatlarıyla ilgilenen kişilerin sayısı bir hayli azalmıştır. Ancak, el sanatları kültürleri yaşatan en önemli ögelerden biri olduğu için bu sanatlara gereken önemin verilmemesi, kültürel değerlerin yok olması demektir. Bu nedenle toplumumuzda da el dokumacılığı gibi alanların yaşatılması gerekir. El dokumacılığının yaşatılması için de bu alanda üretim yapılması, bu işi profesyonel olarak yapan kişilerin yetiştirilmesi ve eğitilmesi şarttır. İklim şartları ve toplumsal ihtiyaçlar dokumacılığı doğrudan etkiler. Bu nedenle dokumacılıkta kullanılan malzemeler kültürlere göre değişiklik gösterir. Aynı şekilde desenler ve dokuma teknikleri de her yörede farklıdır. Dokuma alanında önceleri dal ve kamışlar kullanılmıştır. Önceleri bu malzemeler basit biçimde örülürken zamanla, bükülebilir yumuşak malzemeler kullanılmaya başlamıştır. Günümüzde yün, pamuk, tiftik, ipek, keten ve kenevirden yapılan dokumalar çoğunluktadır. Anadolu’da yapılan “kirkitli” adındaki dokumalarda; geometrik desenler, bitki motifleri, stilize edilmiş hayvan figürleri ile kûfî yazılar kullanılmıştır. Bunlar zenginleşerek günümüze kadar gelmiştir. En sık kullanılan motifler; insan, el, eli belinde, koç boynuzu, bereket, saç bağı, pıtrak, göz, im, bukağı, ejder, akrep, canavar ayağı, kurt izi, kuş ve sandıktır. Ülkemizde el dokumacılığı belli yörelerde yoğunlaşmıştır. Bu alanda üretim yapan fabrika ve atölyelerde her zaman eğitimli kişilere ihtiyaç duyulmaktadır. El dokumacılığı üzerine meslekî eğitim almış kişiler bu işletmelerde görev yapabilecekleri gibi kendi iş yerlerini açmayı da tercih edebilirler. Alanın altında, el dokumacılığı mesleği yer alır.