Kitabın Özeti :

Gizli el Reşat Nuri Güntekin’in ilk romanıdır. Romanda baş kahraman Şeref bey onun yanında ise eşi Seniha hanım, doktor bey ve Seniha hanımın babası aziz paşa gelmektedir. Roman Şeref Beyin bir afyon meselesinin hesabını sormak için umum müdür nü görmeye gitmesiyle başlar. Bu müdürü telaşlandırır ve işi Şeref beyin bu işi unutması karşılığında onun da istediği bir şeyin olacağını işaret etmektedir fakat şeref beyin oldan isteyecek bir işi kalmamıştır. Şeref bey işine alışmış ağzı iyi laf yapan ve böyle kimseleri korkutacak bir yere gelmiştir. Yalnız işinde bu ilerleme Şeref beyin eşiyle arasını açmış ve onun arkadaşlarıyla yaptığı eğlenceler ve kaçamaklar bu durumu iyice ümitsizleştirmiştir. Bir gece eşiyle yaptığı bir söyleşide Seniha, Şeref beye gençliklerini geçirdikleri Bursa’da ki narlı çiftliğine dönmek istediğini söyler ve bu yeni hayatı tartışırlar. Bu Şeref beyi rahatsız eder ve eski hayatını ve çiftlikte eşiyle geçirdiği günleri irdelemeye başlar.
Okulunu bitirdiğinde babasını kaybeden Şeref, o günü kadar hiç geçinme derdi yaşamamıştır, fakat bundan sonra geçimini sağlaması gerekmektedir. İstanbul’da hiç tanıdığı olmadığı için ve Bursa’ya oradan da küçük bir işe girmek için Gemliğe gider ve maliye memurluğu ile hayata atılır. Burada zamanla okulda kurduğu hayallerin birer birer güz yaprakları gibi döküldüğünü görür. Memurluk ise canını iyiden iyiye sıkmaktadır. Birbirinin aynısı geçen günlerin sıradanlığını , bazı geceler yapılan eğlenceler bozmaktadır. Bir gün kendisinin de katıldığı bir eğlencede toplanmışlardı. Büyük memurlarında bulunduğu bir ev rakıların da eşliğinde geçen eğlenceyi Şeref fazla tutmamıştır fakat onun fazla durgun olduğunu gören yaşlı ve deneyimli birisi onu uyararak aralarına katılmasını ister. Böylece artık bu tür eğlencelerin onun hayatının önemli bir parçası olacağını anlar ve alışmaya çalışır. Hayatından sıkılan Şeref bazı akşamlar kırlarda yalnız dolaşarak güneşin batışını seyreder. Yine böyle bir akşamda birisi ona seslenerek yanına çağırır. Bu kişi bir doktordur ve bu işi keyif için yapan ve hastalarından para almayan birisidir. Şerefin doktorla tanışmasıyla aralarında hiç bozulmayacak bir ahbaplık oluşur. Birkaç hafta sonra doktor Şerefi gemlikte narlı çiftliğine götürür. Orada bir aziz paşanın oğluna hesap dersi verecektir. Aziz paşa da doktor gibi konuşkan birisidir ve Şerefe kolayca ısınır. Böylece Şeref haftada üç gün ders vermek için çiftliğe gelip gitmeye başlar. Bir zaman sonra yine çiftliğe ders vermek için gelirken yolda aziz paşa ve yanında kızıyla karşılaşır. Kızı Seniha Fransız mektebinde okumuş ve tahsilini iyice ilerletmiştir fakat bunun yanında Türkçe’si biraz zayıf kalmıştır. Aziz paşa Seniha ya yardım etmesi içinde Şerefi görevlendirir. Dersler devam ettikçe Şeref Seniha ya tutulur bu aşkı kimseye belli etmemesi gerektiğini iyi biliyordur. Fakir bir memurun ders verdiği bir paşanın kızını sevdiğinin öğrenilmesi onu utancından öldürebilir. Aradan uzun bir süre geçer ve çiftliğe aziz paşanın misafirleri gelir ve birkaç gün burada kalırlar. Her gece sofralar kurulur ve içkili şenlikler düzenlenir. Burada misafirlerin arasında bulunan ve alafranga giyinen Nevnihal hanımın zoruyla Şerefte içki içmek zorunda kaldı. Sofra kaldırıldıktan sonra bir ara Şeref öğrencisi Seniha ya tayininin çıktığını söyleyerek Şam’a gitmesi gerektiğini belirtti. Bunu Seniha paşaya söyleyince ise paşa şaşırdı fakat bu uzun sürmedi ne de olsa memur için bu değişiklikler normaldi. Artık aralarından ayrılmak isteyen Şeref biraz daha durduktan sonra bahçeye indi ve oradan kırlara daldı. Sarhoş olduğu için nereye gittiğini bilmeden yürüyordu sadece görmek istediği Seniha idi. Kısa bir yolculuktan sonra bir derenin yanına geldi üstünde büyük ölçüde yıkılmış bir köprü vardır oradan geçmeye çalıştı. Gözlerini tekrar açtığında ise doktorun evindeydi. Orada birkaç günü baygın olarak geçirmişti. Ayağında ve kafasında sarılmış yaralar vardı. Doktorla konuşurlarken paşa geldi. Geçmiş olsun diledikten sonra cebindeki fotoğrafları çıkarttı. Onlar Seniha’nın albümünden aşırdığı fotoğraflardı. O evde baygın yatarken her şey anlaşılmış ve bir karara bağlanmıştı. Şeref in ise onlara verebilecek bir cevabı yoktu, o hala neler olduğunu tam kavrayamamıştı. Aziz paşa kızı Seniha’yı Şeref ile evlendireceğini söyledi ve doktorda bunu Şerefin babası olarak kabul etti. Şerefin, Seniha ile evlenmesi bu şekilde aniden ve tamamen kendiliğinden olmuştu.